Nieuwe wet geeft gemeenten scherpere instrumenten om leegstaande panden weer in gebruik te krijgen.
Gemeenten krijgen binnenkort meer mogelijkheden om leegstand actief aan te pakken. Dat blijkt uit een wetsvoorstel tot aanpassing van de Leegstandwet, dat sinds 15 juli ter internetconsultatie ligt. De voorgestelde maatregelen moeten ervoor zorgen dat woonruimte sneller weer beschikbaar komt in een krappe woningmarkt. Reacties op het voorstel kunnen tot en met 9 september 2025 worden ingediend.
De wijziging is aangekondigd door demissionair minister Mona Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening). Het wetsvoorstel wordt na de consultatieperiode aangeboden aan de Raad van State, waarna de Tweede Kamer zich erover buigt.
Nieuwe bevoegdheden voor gemeenten
De aangepaste wet geeft gemeenten meer slagkracht om langdurige leegstand op te sporen en te handhaven. Zo krijgen zij het recht om een woning te betreden als er een vermoeden bestaat van langdurige leegstand. Daarnaast mogen gemeenten het energieverbruik van een pand opvragen bij netbeheerders. Zo kan makkelijker worden vastgesteld of een pand daadwerkelijk leegstaat.
Ook kunnen gemeenten straks verplicht stellen dat een pand binnen een bepaalde termijn weer bewoond of gebruikt moet zijn. Lukt dat niet, dan kan dit mogelijk gevolgen hebben voor de eigenaar. Hiermee vervalt de huidige mogelijkheid van de gemeente om een huurder aan te wijzen: de nadruk komt te liggen op het activeren van eigenaren.
Een andere vernieuwing is de mogelijkheid voor gemeenten om een collectieve vergunning voor tijdelijke verhuur af te geven. Dit is vooral relevant bij projecten rond sloop en herontwikkeling, waarbij meerdere panden tijdelijk leeg staan. De vergunning bundelt meerdere afzonderlijke aanvragen, wat administratieve lasten verlaagt voor zowel gemeenten als verhuurders.
Strengere regels voor tijdelijke verhuur te koop staande woningen
De wet wijzigt ook de regels rond tijdelijke verhuur van koopwoningen. Op dit moment mogen deze woningen nog vijf jaar tijdelijk worden verhuurd. Dat wordt teruggebracht naar twee jaar. De gedachte hierachter is dat deze woningen bedoeld zijn voor verkoop, niet voor langdurige huur — en dat in de huidige woningmarkt elke beschikbare koopwoning moet worden benut waarvoor die is bedoeld.
Bovendien gaat het Woningwaarderingsstelsel (WWS) weer gelden voor deze verhuur, wat inhoudt dat de maximale huurprijs aan regels is gebonden. Eigenaren moeten bij tijdelijke verhuur kunnen aantonen dat verkoop niet haalbaar is.
Relevantie voor de praktijk
Voor gemeenten, woningcorporaties en projectontwikkelaars biedt de wetswijziging concreet handelingsperspectief. Vooral de koppeling met energiedata kan een waardevol hulpmiddel zijn bij het handhaven. Tegelijkertijd vraagt de wetsaanpassing om zorgvuldige implementatie in de lokale praktijk — en mogelijk extra inzet op juridische toetsing en bezwaarprocedures.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) pleit al langer voor meer handhavingsinstrumenten tegen leegstand. Ook vastgoedorganisaties zoals IVBN wijzen op het belang van duidelijke regels, maar waarschuwen voor overregulering die investeringen zou kunnen remmen.
Meer informatie en reageren
De volledige tekst van het wetsvoorstel en de mogelijkheid tot reageren zijn te vinden op internetconsultatie.nl. De consultatie staat open tot en met 9 september 2025.
Bron: Rijksoverheid – Nieuwsbericht VRO, 15 juli 2025
Zie ook: volkshuisvestingnederland.nl
